ĐBP - Trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số không còn là khái niệm kỹ thuật mà trở thành yêu cầu sống còn đối với sự phát triển của mỗi địa phương. Với tỉnh miền núi, biên giới như Điện Biên - hạ tầng còn hạn chế, trình độ tiếp cận công nghệ chênh lệch, chuyển đổi số là phép thử đối với bản lĩnh, tư duy và quyết tâm chính trị. Nhưng chính từ điểm xuất phát ấy, Điện Biên đã bứt phá, trở thành một trong những địa phương cải thiện chuyển đổi số nhanh nhất cả nước.

Cảnh sát khu vực hướng dẫn ông Lò Văn Thướng, bản Noong Hẹt, xã Thanh An thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Hành trình ấy không bắt đầu từ những con số hay bảng xếp hạng mà khởi nguồn từ sự thay đổi trong nhận thức. Ngay từ đầu nhiệm kỳ 2020 - 2025, tỉnh xác định rõ, nếu không thống nhất nhận thức, chuyển đổi số sẽ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu. Bởi vậy, công tác quán triệt, tuyên truyền và thể chế hóa chủ trương được coi là “khâu mở đường”, tạo nền móng cho mọi hành động tiếp theo. Đặc biệt, Nghị quyết số 13-NQ/TU của Tỉnh ủy về chuyển đổi số được xem là “kim chỉ nam” xuyên suốt quá trình triển khai nhiệm vụ, được triển khai bài bản, lan tỏa tới từng ngành, địa phương và cán bộ, đảng viên.

Cách tuyên truyền đã có sự đổi mới rõ rệt. Thay vì truyền đạt một chiều, mang tính hình thức, các địa phương, đơn vị đã lồng ghép nội dung chuyển đổi số vào sinh hoạt chi bộ, hội nghị chuyên đề, các diễn đàn đối thoại với doanh nghiệp và người dân. Hệ thống thông tin cơ sở, báo chí và các nền tảng số được tận dụng tối ưu để đưa chủ trương đến gần hơn với cuộc sống. Từ đó, nhận thức về chuyển đổi số dần chuyển biến, không còn là câu chuyện của riêng ngành công nghệ thông tin mà trở thành nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Điểm nhấn trong tuyên truyền là tỉnh phát huy hiệu quả các kênh truyền thông số chính thống. Ứng dụng công dân số “Điện Biên Smart” với hơn 92.000 người dùng và Zalo OA “Hành chính công tỉnh Điện Biên” với gần 35.000 người quan tâm đã trở thành kênh tin cậy, rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân, nhất là trong hướng dẫn, giải quyết thủ tục hành chính. Việc lựa chọn ngày 10/10 hằng năm là “Ngày chuyển đổi số tỉnh Điện Biên” không chỉ mang tính biểu trưng, mà còn tạo hiệu ứng xã hội rõ nét, khơi dậy tinh thần chủ động tiếp cận công nghệ số trong cộng đồng.

Để chuyển đổi số đi vào đời sống, Điện Biên phát huy có hiệu quả vai trò các tổ công nghệ số cộng đồng - “cánh tay nối dài” của chính quyền ở cơ sở. Với 1.400 tổ trải khắp thôn, bản, nòng cốt là cán bộ, đoàn viên và người am hiểu công nghệ, họ trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt. Từ những kiên trì ấy, nhiều người dân lần đầu tiếp cận môi trường số, từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong sinh hoạt, sản xuất và giao dịch, tạo nền tảng cho một xã hội số gần dân, bao trùm và bền vững.

Cách làm này thể hiện rõ quyết tâm chính trị của tỉnh về chuyển đổi số. Trong năm 2025, tỉnh đã triển khai một số mô hình, cách làm mới có hiệu quả và được Trung ương đánh giá cao như: Tổ chức sự kiện “Ngày hội AI” nằm trong chuỗi Chiến dịch truyền thông ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên địa bàn tỉnh với chủ đề “Chiến dịch Điện Biên Phủ - Hành trình phủ AI” với nhiều hoạt động trải nghiệm, tập huấn và đào tạo cho cán bộ, giáo viên, học sinh; mô hình du lịch thông minh với số hóa 3D tại 14 điểm du lịch tiêu biểu; triển khai camera thông minh tích hợp IOC phục vụ quản lý an ninh, trật tự và giao thông... Những mô hình này đã góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý Nhà nước và nâng cao trải nghiệm, chất lượng dịch vụ cung cấp cho người dân, doanh nghiệp.

Đến hết năm 2025, Điện Biên cơ bản đạt và vượt nhiều mục tiêu quan trọng trên cả ba trụ cột chuyển đổi số. Trong phát triển kinh tế số, chuyển đổi số từng bước trở thành động lực mới cho tăng trưởng. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP ước đạt hơn 14%, tăng mạnh so với mức 6% năm 2021 và vượt xa mục tiêu đề ra. Số doanh nghiệp công nghệ số tăng từ 29 lên 45 doanh nghiệp; tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số đạt 84%, phản ánh rõ sự chuyển biến từ nhận thức sang hành động trong cộng đồng doanh nghiệp.

Ở trụ cột chính quyền số, Điện Biên ghi nhận những kết quả nổi bật trong hiện đại hóa nền hành chính. Tỷ lệ văn bản điện tử trao đổi, liên thông trên môi trường mạng đạt 100%. Toàn bộ thủ tục hành chính đủ điều kiện đều được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Tỷ lệ hồ sơ công việc được xử lý trên môi trường mạng đạt 100% ở cấp tỉnh, 95% ở cấp huyện (trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp) và 60% ở cấp xã, nhiều chỉ tiêu vượt mục tiêu nghị quyết. Hệ thống thông tin báo cáo của tỉnh được kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt, với 100% chế độ báo cáo định kỳ phục vụ chỉ đạo, điều hành được thực hiện trên hệ thống, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, giảm đáng kể thời gian, chi phí hành chính.

Hạ tầng số tiếp tục được quan tâm đầu tư, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển trong điều kiện đặc thù của một tỉnh miền núi, biên giới. Mạng viễn thông được mở rộng với 1.171 vị trí trạm BTS, trong đó đã triển khai 38 trạm 5G; hệ thống truyền dẫn cáp quang dài 3.580km. Tỷ lệ hộ gia đình có internet cáp quang băng rộng đạt trên 60%, tăng mạnh so với mức 36% năm 2021. Tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh đạt 75%, vượt mục tiêu đề ra.

Trong phát triển xã hội số, chuyển đổi số đã tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, với trên 50% dân số có tài khoản thanh toán điện tử, tăng mạnh so với mức 18% năm 2021. Người dân được tiếp cận ngày càng bình đẳng hơn với các dịch vụ thiết yếu trong y tế, giáo dục, an sinh xã hội. Công tác đào tạo nhân lực số được chú trọng, với 80 chuyên gia chuyển đổi số được đào tạo, bồi dưỡng, vượt xa mục tiêu đề ra, góp phần giải bài toán “then chốt của then chốt” là con người trong chuyển đổi số.

Chuyển đổi số cũng lan tỏa mạnh mẽ vào các lĩnh vực chuyên ngành. Du lịch từng bước hình thành hệ sinh thái số với số hóa di tích, tham quan ảo 2D, 3D, cổng du lịch thông minh. Y tế triển khai đồng bộ các phần mềm quản lý, sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID với hơn 438.000 hồ sơ, khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip, thanh toán không dùng tiền mặt. Giáo dục đẩy mạnh quản trị số, học bạ điện tử, kho học liệu số. Trong nông nghiệp, việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý rừng, chi trả dịch vụ môi trường rừng, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử cho sản phẩm OCOP đã góp phần nâng cao giá trị, mở rộng thị trường cho nông sản địa phương.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, sau quá trình triển khai Nghị quyết số 50/NQ-CP của Chính phủ và Nghị quyết số 13-NQ/TU của Tỉnh ủy, chuyển đổi số ở Điện Biên đã thực sự tạo nên bước ngoặt. Nhận thức đã chuyển hóa thành hành động cụ thể, kết quả đo đếm được. Nếu như năm 2021, Điện Biên xếp thứ 37 về chuyển đổi số thì đến năm 2025 xếp thứ 9 về chuyển đổi số. Việc tăng mạnh thứ hạng chuyển đổi số là minh chứng rõ nét cho nỗ lực và cách làm đúng hướng của tỉnh, đưa Điện Biên vào nhóm địa phương có tốc độ cải thiện nhanh nhất cả nước. Quan trọng hơn, chuyển đổi số không chỉ cải thiện thứ hạng mà đang từng ngày góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, tạo nền tảng quan trọng để Điện Biên phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Quốc Huy