ĐBP - Ô Xị Chờ là tết lớn và thiêng liêng nhất trong năm đối với cộng đồng người Si La.

Bà con Si La ở Nậm Sin vui chơi kéo co trong Tết Ô Xị Chờ.

Tại Điện Biên, người Si La sinh sống tại bản Nậm Sin từ năm 1973. Ban đầu chỉ có 10 hộ gia đình. Đến cuối năm 2025, bản có 58 hộ với 238 nhân khẩu. Theo Trưởng bản Nậm Sin Lỳ Hồng Sơn, Tết Ô Xị Chờ được tổ chức vào ngày Sửu đầu tiên của tháng 12 dương lịch, đánh dấu sự chuyển giao của năm cũ sang năm mới, là dịp để con người giao hòa với trời đất, tổ tiên, gửi gắm ước vọng về một chu kỳ sản xuất mới thuận lợi, cuộc sống yên vui, no đủ. Tết kéo dài trong ba ngày, song ngày thứ hai được xem là ngày chính lễ, quan trọng nhất. Đây là ngày toàn thể bà con trong bản tiến hành nghi lễ cúng tổ tiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đình bình an, bản no ấm.

Ngay từ rạng sáng, những người đàn ông khỏe mạnh đảm nhiệm việc giã bánh giầy. Từng nhịp chày dội vào vách núi, hòa cùng tiếng suối chảy, tạo nên âm thanh đặc trưng báo hiệu tết về. Khi công việc giã bánh hoàn tất, phụ nữ trong bản với đôi bàn tay khéo léo nặn bột thành những chiếc bánh tròn trịa, trắng ngần, gửi gắm ước vọng về sự tròn đầy, sung túc trong năm mới.

Khoảng sáu giờ sáng, những người đàn ông trong bản mang lợn ra bờ suối Nậm Sin làm lễ mổ. Dòng suối gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt và tâm linh của người Si La trở thành không gian thực hiện nghi thức quan trọng, mở đầu cho ngày chính lễ.

Tái hiện một phần nghi thức cúng trong dịp Tết Ô Xị Chờ của người Si La ở bản Nậm Sin.

Các gia đình chuẩn bị mâm cúng Tết Ô Xị Chờ chu đáo với các lễ vật cần thiết, gồm một đôi sóc, một đôi cua, một đôi cá. Trong đó, thịt sóc giữ vị trí đặc biệt quan trọng và không thể thiếu. Theo quan niệm truyền thống, sóc được ví như vật tổ của dân tộc Si La, gắn với lịch sử hình thành và đời sống tinh thần của cộng đồng. Việc dâng thịt sóc lên tổ tiên thể hiện niềm tin, sự biết ơn và khát vọng được che chở, phù hộ trong năm mới.

Khi không khí tết lan tỏa khắp bản, mọi người đến nhà nhau chúc tết, thăm hỏi, chia sẻ niềm vui. Nhà nào cũng chuẩn bị sẵn mâm cỗ để đón khách. Cỗ không cầu kỳ song là những sản vật do chính bàn tay gia chủ làm ra. Những chén rượu nồng ấm được trao nhau, những lời chúc giản dị nhưng chan chứa tình cảm, cầu mong gia chủ thóc lúa đầy kho, đàn gia súc phát triển, cuộc sống ngày càng ổn định.

Tiệc tan, gia chủ không quên biếu khách những chiếc bánh giầy thơm dẻo, mang đậm hương vị núi rừng, như một lời chào thân tình và lời hẹn gặp lại trong mùa tết sau.

Phụ nữ Si La bản Nậm Sin mặc trang phục truyền thống trong dịp tết.

Ở đầu bản, không khí vui chơi diễn ra rộn ràng. Nam thanh nữ tú, trẻ em khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, cùng tham gia các điệu múa, câu hát giao duyên và những trò chơi dân tộc như tù lu, kéo co, ném còn. Tiếng cười nói hòa cùng nhịp trống, nhịp chiêng vang vọng giữa núi rừng.

Ngày thứ ba của Tết Ô Xị Chờ được xem là “Ngày báo hiếu”. Vào ngày này, những người con gái đã đi lấy chồng, dù gần hay xa, đều trở về thăm cha mẹ đẻ, mang theo quà tết và những lời chúc tốt lành. Đây là dịp thể hiện lòng tri ân công sinh thành, dưỡng dục, đồng thời khẳng định giá trị đạo lý gia đình được người Si La gìn giữ qua bao thế hệ.

Diệp Chi