ĐBP - Điện Biên có cơ cấu dân số trẻ, lực lượng lao động dồi dào, lao động trong độ tuổi chiếm tỷ lệ cao. Đây là lợi thế quan trọng để thu hút lao động làm việc trong các ngành nghề có thế mạnh, phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Song Điện Biên cần nâng cao chất lượng lao động, tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề, đặc biệt với ngành nghề yêu cầu kỹ thuật cao.

Là địa bàn miền núi, biên giới, Điện Biên có diện tích rộng 9.541km2 với 45 đơn vị hành chính cấp xã, hơn 80% đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2025 dân số toàn tỉnh ước tính hơn 667.000 người (thành thị 13,88%; nông thôn 86,12%). Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt gần 358.000 người; trong đó lao động có việc làm đạt trên 355.000 người. Quan tâm đào tạo, kết nối tạo việc làm cho người lao động, năm 2025 các địa phương trong tỉnh tổ chức ngày hội việc làm, tư vấn tuyển dụng, đào tạo, giới thiệu đưa lao động đi làm việc tại nước ngoài. Bên cạnh tư vấn, tuyển dụng trực tiếp, Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh phối hợp tổ chức phiên giao dịch việc làm online, tạo điều kiện để người lao động tiếp cận nhiều hơn cơ hội việc làm ở các địa phương trong nước và xuất khẩu lao động.

Thông qua ngày hội việc làm, tư vấn tuyển dụng tổ chức quy mô cấp tỉnh và các địa phương, năm 2025 toàn tỉnh tạo việc làm mới cho 10.360 lao động, vượt 12,6% so với kế hoạch năm. Cùng với tạo việc làm, chính sách bảo hiểm thất nghiệp được quan tâm, phát huy vai trò khi toàn tỉnh tiếp nhận và giải quyết chế độ cho hơn 1.300 người với số tiền trợ cấp thất nghiệp hơn 27,3 tỉ đồng. Cơ cấu lao động có sự chuyển dịch, giảm tỷ lệ lao động ngành nông, lâm, thủy sản và tăng dần lao động khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ. Nhờ vậy, thu nhập bình quân đầu người tăng lên, cải thiện đời sống người lao động.

Kết quả đạt được trong tạo việc làm, nâng cao đời sống người lao động là cơ sở để tỉnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội năm 2026 đạt trên 11%.

Thực tế cho thấy dù đạt kết quả tích cực, Điện Biên vẫn đối mặt với không ít thách thức trong việc nâng cao chất lượng lao động. Thị trường lao động của tỉnh nhỏ hẹp, phân tán; doanh nghiệp chủ yếu nhỏ, sử dụng lao động không nhiều, chưa có khu công nghiệp để thu hút lao động kỹ thuật. Phần lớn lao động làm việc lĩnh vực nông, lâm nghiệp, thủy sản quy mô nhỏ lẻ, manh mún; tỷ lệ lao động công nghiệp, dịch vụ, du lịch có sự chuyển dịch tăng dần nhưng chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Chất lượng lao động chưa đồng đều, chênh lệch trình độ giữa khu vực trung tâm với vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khá lớn; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ thấp so với mặt bằng chung của cả nước. Số lượng lao động có chuyên môn và kỹ năng cao không nhiều, chưa đáp ứng yêu cầu bối cảnh chuyển đổi số, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và đời sống. Thêm vào đó, kỹ năng nghề, kỷ luật lao động của một bộ phận lao động hạn chế... Đó là “điểm nghẽn” cản trở chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh, khiến năng suất lao động thấp, thu nhập của người lao động chưa cao.

Đại diện doanh nghiệp và học sinh, sinh viên, người lao động trao đổi về công tác tư vấn, giới thiệu việc làm tại Hội chợ Việc làm năm 2025. Ảnh: Thùy Trang

Để Điện Biên tiếp tục vươn lên phát triển xanh - thông minh - bền vững trong điều kiện nguồn lực đầu tư hạn hẹp, việc nâng cao chất lượng lao động là giải pháp căn cơ, lâu dài. Khi chất lượng lao động nâng lên góp phần tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực. Giải pháp được Điện Biên xác định tập trung đào tạo và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, từng bước phát triển kinh tế số. Tỉnh đặc biệt coi trọng đột phá về phát triển nguồn nhân lực, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sản xuất kinh doanh, cung cấp dịch vụ công. Đây được xác định là giải pháp lâu dài, then chốt để nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Nâng cao chất lượng lao động trước hết quan tâm đầu tư phát triển giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục hướng nghiệp, đào tạo nghề, kỹ năng thực hành, đáp ứng yêu cầu công việc. Đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm; cơ sở đào tạo liên kết với doanh nghiệp, hỗ trợ lao động tiếp cận thông tin thị trường lao động, ngành nghề cần lao động nhất là địa bàn vùng cao, biên giới. Đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, giúp người lao động học xong có nghề, có việc làm và tăng thu nhập. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đào tạo nghề cho 8.500 lao động trở lên, tạo việc làm từ 8.800 - 9.000 lao động; nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo trên 66%...

Đa dạng hóa hình thức đào tạo; tăng cường đào tạo nghề cho lao động nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số; ưu tiên các nghề phù hợp với điều kiện, thế mạnh của địa phương như trồng trọt, chăn nuôi theo hướng hàng hóa, chế biến nông sản, du lịch cộng đồng, dịch vụ. Lựa chọn đào tạo lĩnh vực tỉnh đang thiếu đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật chuyên sâu về nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghệ số, tự động hóa...

Nâng cao chất lượng lao động đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội. Xác định rõ giải pháp và mục tiêu phấn đấu, lực lượng lao động được đào tạo nghề, nâng cao chất lượng, có việc làm là nền tảng để Điện Biên phát triển bền vững.

Gia Huy