ĐBP - 80 năm trước, những lớp học “Bình dân học vụ” dưới ánh đèn dầu đã giúp hàng triệu người dân Việt Nam thoát nạn mù chữ. Hôm nay, một cuộc cách mạng tri thức mới mang tên “Bình dân học vụ số” đang được cả nước thực hiện, trong đó có Điện Biên. Sau chưa đầy một năm tỉnh Điện Biên phát động phong trào “Bình dân học vụ số”, việc ứng dụng công nghệ vào đời sống trong toàn dân có chuyển biến tích cực.

Người dân thực hiện thủ tục hành chính trên nền tảng số tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Si Pa Phìn.

Hiệu quả rõ nét nhất của phong trào sau gần một năm triển khai chính là hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, các tổ công nghệ số cộng đồng đã trở thành “linh hồn” của phong trào.

Tại xã biên giới Si Pa Phìn (nơi có trên 90% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống), địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, giao thông khó khăn, hạ tầng số còn nhiều hạn chế… là những rào cản trong thực hiện phong trào. Tổ công nghệ số cộng đồng xã với hàng chục thành viên đã tranh thủ mọi điều kiện, cơ hội để truyền tải thông tin về chuyển đổi số đến nhân dân. Đồng thời kết hợp với các cuộc họp bản và chương trình công tác của các bộ phận chuyên môn, xã đã hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng cần thiết trên thiết bị điện tử (chủ yếu là điện thoại thông minh) như: Cài đặt và sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, tài khoản ngân hàng… Đồng thời hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính trên Cổng dịch vụ công quốc gia hay cách giao dịch tiền qua tài khoản, thay cho sử dụng tiền mặt... Nhờ hướng dẫn cách làm cụ thể nên cánh cửa công nghệ đã dần mở ra giữa những bản vùng cao của Điện Biên.

Với bà Mùa Thị Ghênh ở bản Pú Đao, xã Si Pa Phìn, việc biết sử dụng điện thoại thông minh không chỉ là học thêm một kỹ năng, mà còn là cách để cuộc sống trở nên thuận tiện hơn mỗi ngày. “Trước đây tôi chỉ biết nghe gọi, không biết dùng mấy cái khác. Đi chợ cũng phải mang tiền mặt, có khi quên là lại phải quay về. Từ khi được cán bộ hướng dẫn, tôi biết dùng điện thoại để xem thông tin, gọi video cho con và biết chuyển tiền nữa. Giờ ở nhà cũng có thể hỏi giá cả, xem thời tiết để làm nương cho thuận. Ban đầu khó lắm, nhưng được chỉ nhiều lần thì quen dần. Tôi thấy tiện hơn nhiều” - bà Ghênh bộc bạch.

Hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số” ở Điện Biên được thể hiện rõ trên nhiều mặt của đời sống. Trong đó phải kể đến hiệu quả thực hiện cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Năng lực số của người dân được kiểm chứng thông qua việc cử tri có thể nhanh chóng tiếp cận thông tin về cuộc bầu cử. Khi có nội dung thắc mắc hay trao đổi, cử tri cũng có thể trao đổi trực tiếp trên các nhóm của mạng xã hội và được giải đáp thấu đáo nhờ ứng dụng công nghệ. Bạn Vàng Thống Dia - đoàn viên ở xã Quài Tở chia sẻ: “Nhờ có công nghệ nên chúng em thường xuyên cập nhật thông tin trên mạng xã hội. Nội dung liên quan đến bầu cử theo dõi dễ dàng hơn. Chúng em biết được thời gian bầu cử, danh sách ứng cử viên hoặc những quy định cần lưu ý khi đi bỏ phiếu. Nhờ vậy chúng em nắm thông tin khá nhanh và thấy mình có trách nhiệm hơn khi tham gia bầu cử”.

Một điển hình khác trong “Bình dân học vụ số” ở Điện Biên là tỉnh đã mạnh dạn đưa trí tuệ nhân tạo (AI) đến với học sinh và giáo viên. Qua đó hỗ trợ hiệu quả việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của trường học. Việc ứng dụng công nghệ được các cơ quan, đơn vị, địa phương tích cực triển khai, phù hợp với điều kiện chuyên môn góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị. Mặt khác, Điện Biên tăng cường cán bộ có chuyên môn về công nghệ thông tin cho cơ sở để nâng cao hiệu quả thực hiện chuyển đổi số của các địa phương. Đây là giải pháp vừa nâng cao năng lực số cho cán bộ cơ sở, vừa giúp người dân thuận tiện trong giải quyết thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, phong trào “Bình dân học vụ số” vẫn đối mặt với những thách thức nội tại. Khoảng cách về hạ tầng tại các vùng “lõm” sóng, điện và sự chênh lệch trình độ dân trí vẫn là bài toán khó. Để tiến tới mục tiêu năm 2026, Điện Biên xác định “Bình dân học vụ số” phải là một tiến trình liên tục, trở thành văn hóa học tập suốt đời; không chỉ là dạy chữ, mà là dạy năng lực tự chủ trên môi trường mạng. Mỗi đảng viên, cán bộ phải là người tiên phong gương mẫu để lan tỏa tinh thần tự học số đến từng hộ gia đình. Tất cả cùng nỗ lực để tạo nên một Điện Biên chuyển mình trong kỷ nguyên số của dân tộc.

Bài, ảnh: Lê Dung